Jak angażować społeczności lokalne w ochronę środowiska?

Redakcja BE.NAVIGATOR z Grupą ENERIS - partnerem tematu „Strażnicy Planety” - postanowiła przyjrzeć się temu, jak powstają społeczne projekty ekologiczne firm i w jaki sposób mogą one angażować społeczności lokalne w ochronę środowiska.

Obowiązkowym rozdziałem we wszystkich raportach CSR firm jest ten poświęcony ochronie środowiska.Opowiadamy o wdrożonej strategii gospodarki cyrkularnej, o budowaniu eko-świadomości konsumenckiej, o zmniejszaniu zużycia zasobów naturalnych czy stosowaniu zasad zrównoważonej konsumpcji. Z drugiej strony wiele firm nie żałuje środków finansowych ani ludzkich by pomysły na eko-zaangażowanie przelać na otoczenie społeczne i przekuć w różnorodne działania z zielonym znaczkiem. 

Redakcja BE.NAVIGATOR z Grupą ENERIS - partnerem tematu „Strażnicy Planety” - postanowiła przyjrzeć się temu, jak powstają społeczne projekty ekologiczne firm i w jaki sposób mogą one angażować społeczności lokalne w ochronę środowiska.

Wynikiem poszukiwań są pomysły, przemyślenia i praktyczne wskazówki, które znajdziecie poniżej.

1. PAMIĘTAJ, ŻE PRZYKŁAD IDZIE Z GÓRY 

Spójność działań jest jednym z podstawowych czynników budujących wiarygodność odpowiedzialnej firmy. Zobowiązanie do dbałości o ochronę środowiska znajdziemy w prawie każdej strategii CSR. Jeśli jednak chcemy skutecznie zaangażować społeczność lokalną, obecną tam, gdzie działa organizacja, trzeba przyjrzeć się temu, jak procesy wewnętrzne wpływają na ochronę środowiska.

Są to m.in. pytania o:
  • łańcuch dostaw 
  • proces tworzenia produktów/usług
  • współpracę z podwykonawcami
  • pracę działu zakupów

Jednym z filarów działalności Grupy ENERIS jest gospodarka surowcowa i komunalna związana ze zbieraniem, przetwarzaniem i odzyskiwaniem surowców. Rocznie flota ENERIS przemierza ponad 5 mln kilometrów na terenie prawie 100 gmin. By zminimalizować swoje oddziaływanie na środowisko, firma stworzyła program Eko-logistyki ENERIS, którego przedmiotem jest m.in. poszukiwanie bardziej ekologicznych paliw do samochodów czy metod przyjaznego dla środowiska przewożenia odpadów. W ramach programu co roku prowadzone są także zajęcia w ramach tzw. Akademii ENERIS, obowiązkowe szkolenia dla wszystkich kierowców i ładowaczy (ponad 600 osób) z np.: eko-jazdy. Zasady te przekazywane są także dostawcom, którzy odwiedzają zarządzane przez ENERIS instalacje i składowiska. Innym przykładem jest poszerzanie floty samochodów o te, które spełniają najbardziej wyśrubowane normy środowiskowe (tzw. Euro 5 i 6). Z kolei podejście proekologiczne w codziennej, operacyjnej pracy widać choćby w sposobie utylizacji odpadów zielonych, które zamiast składowania są przekształcane w użyteczny kompost, czy choćby w fakcie, że rekultywowane części składowiska obsadzane są miododajnymi mieszkankami roślin przyjaznych dla żyjących w okolicy owadów.

2. ZBADAJ OCZEKIWANIA I PAMIĘTAJ O RÓŻNYCH GRUPACH INTERESARIUSZY

Tworzenie udanych i zaangażowanych projektów wymaga świadomości i dobrego wglądu w potrzeby mieszkańców. Nie bez znaczenia jest również kontekst danego miejsca i zbadanie dynamiki rozwoju społeczności lokalnej, w tym lokalnych postaw, inicjatyw, historii i zwyczajów.

Przydatnymi narzędziami są:
  • diagnoza społeczna oparta o wywiady zogniskowane z mieszkańcami miasta, organizacjami pozarządowymi, przedstawicielami władz lokalnych i lokalnymi liderami
  • stały monitoring mediów, w tym mediów społecznościowych
  • bieżąca współpraca z lokalnymi dziennikarzami, nauczycielami, przedstawicielami ngo, także ze środowisk niesprzyjających.

Biorąc udział we wprowadzaniu korzystnych dla społeczności lokalnej zmian społecznych przedsiębiorstwa budują pozycję zaangażowanego partnera. 

Przy projektowaniu działań dla społeczności lokalnych ważne jest zachowanie proporcji związanych z odbiorcami programów. Warto zadbać o to, by nie tylko dzieci i młodzież, grupy dostępne i „wdzięczne” w budowaniu wizerunku firmy, ale także seniorzy czy osoby z niepełnosprawnościami, mieli szansę brać w nich udział. Model taki sprawdził się zarówno w projektach takich jak Program Grantowy, o czym niżej, ale także w projektach międzypokoleniowych takich jak „Eko-zdrowe warzywa ogrodowe”, o których można przeczytać pod LINKIEM.


Zakładanie miejskiego ogródka w Chrzanowie w ramach programu „Eko-zdrowe warzywa ogrodowe”

3. UWOLNIJ POTENCJAŁ

Pomysłów na ochronę naszego zielonego miejsca na ziemi jest równie dużo jak głów. Czasem zamiast na siłę budować firmowe programy zaangażowania, warto wsłuchać się w potrzeby i pomysły rodzące się w firmie i w jej otoczeniu społecznym. 

Patrząc na otoczenie firmy w ENERIS stworzono trzy modele współpracy. Każdy z nich rządzI się innymi prawami a jednocześnie każdy z nich jest elastyczny i daje możliwość maksymalizowania efektywności ekologicznej.

Model „Darczyńca” 
Program Grantowy „Pomysły Chroniące Środowisko” ENERIS ma za zadanie uruchomienie oddolnej aktywności członków społeczności lokalnych, pokazanie im, że to od nich zależy to, jak wygląda świat wokół. Dając dużą swobodę zgłaszanych projektów pomaga dobrać formy aktywności do specyficznych problemów ekologicznych. W dofinansowanych projektach jest więc miejsce i na naukę, i na zabawę, dla starszych i młodszych. Dla mieszkańców maleńkich, kilkusetosobowych miejscowości, jak i dużych miast wojewódzkich.  
O tym, że to dobra zabawa i mnóstwo pożytecznej pracy świadczą projekty zrealizowane w I edycji programu, z którymi zetknęło się niemal 13 tysięcy osób, a w sposób bezpośredni brało w nich udział niemal 4 tysiące osób w każdym wieku z 13 różnych lokalizacji rozsianych po całym kraju.


Program Grantowy ENERIS (I edycja, 2016 rok)

Model „Kooperant”
Okazuje się, że czasem nie są potrzebne duże sumy, by eko-duch porwał społeczność do działania. Czasem wystarczy otwartość i zaangażowanie firmy i jej pracowników w lokalne aktywności, a także wykorzystanie zasobów własnych firmy na rzecz akcji społecznych. Model taki doskonale sprawdza się przy projektach takich jak czyszczenie rzek przez mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego oraz Gorzowa Wielkopolskiego. W obu lokalizacjach Grupa ENERIS dostarczyła wolontariuszom rękawice i worki, a jej pracownicy wspólnie z mieszkańcami zbierali zalegające odpady, które następnie przeznaczyli do utylizacji.

Model „Strażnicy Planety”
Spójna komunikacja wymaga szerokiego patrzenia na interesariuszy, wśród których jedną z najważniejszych grup są nasi pracownicy. Absolutnym obowiązkiem firmy, która chciałaby być postrzegana jako odpowiedzialna społecznie, jest wsłuchiwanie się w potrzeby i pomysły pracowników, docenianie ich zaangażowania oraz wspieranie realizacji najlepszych inicjatyw. W jaki sposób? Czasem jest to przeprowadzenie dnia ekologicznego w szkole, w której uczą się dzieci naszych pracowników. Innym razem jest to stworzenie ram prawnych i organizacyjnych do większych działań. Przykładem może być powołanie społecznego komitetu pracowników ENERIS, którzy wyszli z inicjatywą organizacji zbiórki surowców, z której dochód ma być przeznaczony na remont niedawno zniszczonej przez pożar gorzowskiej katedry. Doceniając chęć pomocy, firma w szybkim tempie wypracowała cały plan działań prawnych, księgowych i komunikacyjnych, by dać pracownikom lubuskiej spółki możliwość realizacji tego wcale nie prostego pomysłu. W ten sposób połączono ochronę środowiska z docenieniem pracowników i wsparciem ważnej lokalnie sprawy.

4. BĄDŹ TRANSPARENTNY I OTWARTY NA ROZMOWY

Rozwój firmy wiąże się z inwestycjami, które nie zawsze są zrozumiałe dla osób, na które będą miały wpływ. Dlatego istotne jest ułatwianie dostępu do rzetelnych i wiarygodnych informacji na temat projektów firmy. 
Przykładem mogą tu być wielomiesięczne konsultacje społeczne w Rudzie Śląskiej, jakie ENERIS przeprowadził dla inwestycji Ekologiczne Centrum Odzysku. Dialogowi z mieszkańcami towarzyszyła kampania informacyjna, a jednym z ważniejszych wydarzeń było otwarte spotkanie organizowane przez Urząd Miasta, gdzie w trakcie wielogidzinnej sesji pytań i odpowiedzi mieszkańcy oraz przedstawiciele organizacji ekologicznych odnosili się do wybranych aspektów planowanej inwestycji. Dostosowując się do różnych charakterów, różnych sposobów pozyskiwania informacji, organizowano nie tylko duże spotkania grupowe ale także tzw. stoliki konsultacyjne dla osób indywidualnych. Odpowiadając na oczekiwania wyrażone na takich spotkaniach organizowano dodatkowe, uliczne punkty konsultacyjne w miejscach wskazanych przez samych mieszkańców, tak by ułatwić im dostęp do informacji o inwestycji. Powołano również Lokalne Forum Dialogu, instytucję w ramach której co pół roku mieszkańcy mogą przedstawić swoje pytania dotyczące postępów w realizacji inwestycji i znaleźć odpowiedzi na nurtujące ich pytania.


Konsultacje społeczne dla inwestycji Ekologiczne Centrum Odzysku w Rudzie Śląskiej

5. TESTUJ NIEOCZYWISTE POMYSŁY

Nikt nie ma patentu na nieomylność. Nowatorskie pomysły warto przed szerokim wdrożeniem przetestować na mniejszej grupie tak, by w przyszłości nasze zasoby, ludzkie i finansowe, były maksymalnie wykorzystane. Istnieje przy tym jednak jedno bardzo duże ryzyko – po teście należy zrobić podsumowanie i szczerze odpowiedzieć sobie, czy wdrożony próbnie pomysł był dobry, czy się sprawdził, oceniając go przez pryzmat obiektywnych kryteriów. Nie jest to łatwe, ale warto.

Metodę taką zastosowano w ENERIS przy okazji projektu Eko-patroli dla młodzieży. Grupy 3- 5 osobowe przez 2 miesiące w Jaworznie i Tomaszowie angażowały się w działania na rzecz lokalnego środowiska naturalnego. O ile liczba zgłoszeń do projektu spełniła oczekiwania organizatora, to już sposób realizacji działań niezupełnie. Choć po ewaluacji nie zdecydowano się na organizację kolejnej edycji programu, pomysł eko-patroli stał się bazą do stworzenia strategicznej gry planszowej dla gimnazjalistów, która okazała się prawdziwym hitem.
Innym przykładem jest autorski spektakl ENERIS pt. „Najlepszy prezent”, który powstał jako narzędzie edukacyjne dla najmłodszych. W tym wypadku nowatorski był nie tylko pomysł, ale też sposób jego realizacji. Wymagał on współpracy ENERIS jako strony odpowiedzialnej za scenariusz, dekoracje, muzykę do przedstawienia i samorządów, na których barkach spoczywało znalezienie aktorów i wystawianie przedstawienia. Model przetestowany w jednej z lokalizacji sprawdził się na tyle, że został upowszechniony także w innych oddziałach spółki.

Masz pomysły na ciekawe działania pro-ekologiczne? Napisz : KOMUNIKACJA@GRUPA-ENERIS.PL

WSPÓLNIE DZIAŁAJMY NA RZECZ OCHRONY ŚRODOWISKA

Grupa ENERIS

ENERIS to polski lider ochrony środowiska, działający aktywnie na rzecz zmiany podejścia Polaków do odpadów. W ENERIS wierzymy, że odpady to surowce, które zasługują na drugie życie. Dlatego obok codziennej pracy polegającej na odbiorze i zagospodarowaniu odpadów w 100 polskich gminach skupiamy się na szerzeniu naszej idei, która zamyka się w trzech hasłach: Redukuj swój wpływ na środowisko, Odzyskuj – tyle surowców, ile możliwe oraz Przetwarzaj – te odpady, których nie można odzyskać. Wiemy, że do ochrony środowiska potrzeba osób do zadań specjalnych, dlatego w każdym z naszych pracowników widzimy Strażnika Planety. Więcej o nas na stronie: www.grupa-eneris.pl